HẠT KIỀU MẠCH - nguyên liệu sản xuất thực phẩm chức năng

Kiều mạch, Mạch ba góc - Fagopyrum esculentum Moench, thuộc họ Rau răm - Polygonaceae

Protein kiều mạch có thành phần axit amin độc đáo với các hoạt động sinh học đặc biệt với tác dụng làm giảm cholesterol, tác dụng làm hạ huyết áp, cái thiện vấn đề táo bón và bệnh béo phì bởi có tác dụng tương tự như chất xơ, làm gián đoạn các chuyển hóa trong cơ thể.

Bột kiều mạch có thể cải thiện bệnh tiểu đường, béo phì, cao huyết áp, tăng cholesterol máu và táo bón.
Hạt mạch được dùng đầu tiên với mục đích làm lương thực cho con người, cho gia súc và gia cầm.

Thức ăn được làm từ bột mạch giúp giảm béo và chống xơ vữa động mạch. Lá và hoa của mạch chứa hàm lượng rutin lớn. Đây là một glucoside sử dụng làm dược phẩm làm tăng tính bền vững của thành mạch máu giúp giảm nguy cơ tai biến mạch máu, chữa trị bệnh cao huyết áp, ngăn ngừa sự hoại thư vết thương và có tác dụng bảo vệ chống lại tác hại của phóng xạ đối với cơ thể động vật (Naghski, 1955; John và cs, 2004).
Trên thế giới đã có những nghiên cứu ứng dụng phục vụ sản xuất loại cây này với mục đích làm nguyên liệu cho sản xuất dược phẩm và cho sản xuất các loại thực phẩm chức năng giàu dinhdưỡng.

Tuy nhiên, ở Việt Nam hiện chưa có nhiều nghiên cứu về các loại cây lấy hạt này mặc dù loại cây này được trồng phổ biến ở các tỉnh miền núi phía Bắc.
Kiếu mạch hay còn gọi là tam giác mạch có rất nhiều ở vùng núi Đồng Văn, Hà Giang. Sở dĩ có tên là tam giác mạch bởi vì hoa hồng trắng li ti, cánh chụm lại thành hình chóp nón, có ba mặt tam giác, giữ ở giữa một hạt mạch quý. Đây là cây thuộc họ ngũ cốc, hạt để làm bánh rất ngon, còn thân lá có thể nấu lên làm thuốc.

Hạt kiều mạch được sử dụng nhiều trong sản xuất thực phẩm chức năng.

Kiều mạch có tác dụng giúp dạ dày co bóp tốt, nhuận tràng, thông đại tiện nên giải độc rất tốt.

1.Mô tả: Cây thảo, thân mọc đứng, cao 30-80cm, phân cành nhiều. Lá hình tim, tim tam giác, nhọn, có cuống; các lá ở phía trên hầu như không cuống; bệ chìa mỏng. Chùm hoa ở nách lá hay ở ngọn; hoa màu trắng hay hơi hồng, có cuống. Quả ba góc nhọn, hơi vượt quá đài hoa, màu nâu đen đen. Hạt có nội nhũ bột.

2.Bộ phận dùng: Hạt - Semen Fagopyri Esculenti; thường gọi là Kiều mạch.

3.Nơi sống và thu hái: Cây của miền Bắc châu Á (Xibiri), được trồng ở nhiều nước châu Á như Trung quốc, Nhật bản và nhiều nước châu Âu từ thế kỷ 15. Ở nước ta, Kiều mạch được trồng nhiều ở vùng núi cao Hà giang, Cao bằng, Lạng sơn, Bắc thái để làm lương thực phụ và dùng chăn nuôi. Cây thích nghi với khí hậu ẩm và mát, chịu lạnh yếu, sinh trưởng tốt ở nhiệt độ 15-220C trong thời gian 70-90 ngày, ra hoa kết quả dài ngày. Thu hái cây vào lúc mới có hoa.

4.Thành phần hoá học: Toàn cây chứa glucosid là rutosid, nhiều nhất là ở lá (1,78%), ở hoa (0,71%) và ở thân (0,09%). Hạt có chất độc. Rễ chứa oxymethyl anthraquinon. Trong bột quả có 10-11% protid, 2% đường giảm, 65% tinh bột.

5.Tính vị, tác dụng: Vị chát, hơi the, tính bình; có tác dụng thanh nhiệt giải độc, lợi thấp, tiêu thũng. Rutosid có tác dụng giống vitamin P, làm tăng độ chịu đựng và giảm độ thấm của mao mạch và có tác dụng lợi tiểu.

6.Công dụng: Bột dùng ăn, nấu cháo, làm bánh và là nguồn thức ăn chống đói quan trọng đối với đồng bào miền núi. Quả và lá dùng làm thức ăn chăn nuôi gia súc. Chất rutosid thường được dùng đề phòng các tai nạn về mạch máu như vữa xơ động mạch, tăng huyết áp (viêm võng mạc, ban xuất huyết) trong trường hợp viêm da do tia Rơnghen, trong sự rối loạn của tuần hoàn tĩnh mạch. Nhân dân một số nơi dùng lá nấu canh ăn để tiêu và làm cho sáng mắt, thính tai. Hạt cũng được dùng ở Trung quốc như hạt Bông chua hay Kim kiều mạch (Fagopyrum cymosum). Bột hạt được dùng như chất làm mềm và tan sưng.
7.Tác dụng dược lý:
7.1.Tốt cho tim mạch:
Chế độ ăn uống có chứa bột kiều mạch có liên quan đến giảm nguy cơ tăng cholesterol và huyết áp cao. Những người Yi của Trung Quốc tiêu thụ một chế độ ăn kiều mạch (100 gram mỗi ngày, khoảng 3,5 ounce). Khi các nhà nghiên cứu đã thử nghiệm lipid máu của 805 Yi Trung Quốc, họ nhận thấy rằng lượng kiều mạch có liên quan với giảm cholesterol huyết thanh toàn phần, giảm cholesterol lipoprotein mật độ thấp (LDL), và tăng tỷ lệ HDL (tăng cường sức khỏe cholesterol) tổng số cholesterol.

tác dụng Kiều mạch do nguồn nó có chưa hàm lượng cao chất flavonoid, đặc biệt là rutin. Flavonoids có tác dụng bảo vệ cơ thể và chống lại bệnh tật bằng cách tăng cường hoạt động của vitamin C và có tác dụng như chất chống oxy hóa. Những hợp chất flavonoid và rutin khác còn có khả năng giúp duy trì lưu lượng máu, giảm tiểu cầu nếu có hiện tượng đông máu quá nhiều
7.2. Giúp ổn định đường huyết và giảm nguy cơ bị bệnh tiểu đường
- hạt kiều mạch có hàm lượng cao Magiê và những người ăn thựuc phẩm có hàm lượng cao magiê giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường 24% so với những người ăn ít. Ngoài ra, magiê còn là một khoáng chất đóng vai trò như một nhân tố cấu tạo nên 300 enzym, bao gồm các enzym tham gia sử dụng glucose và bài tiết insulin của cơ thể.
- Trong hạt kiều mạch có thành phần Chiro-inositol, một hợp chất đã được chứng minh trong nghiên cứu động vật khác và con người đóng một vai trò quan trọng trong chuyển hóa glucose và tín hiệu tế bào. Chiro-inositol làm cho các tế bào nhạy cảm hơn với insulin và thậm chí có thể hoạt động như một insulin bắt chước
7.3.Giúp ngăn ngừa sỏi mật
Ăn các thức ăn chất xơ không hòa tan, như kiều mạch, có thể giúp phụ nữ tránh sỏi mật, cho thấy một nghiên cứu được công bố trong tạp chí American Journal of Gastroenterology.
Làm thế nào để các loại thực phẩm giàu chất xơ không hòa tan giúp ngăn ngừa sỏi mật? Các nhà nghiên cứu nghĩ rằng không hòa tan chất xơ không chỉ tăng tốc độ thời gian vận chuyển đường ruột , nhưng làm giảm sự tiết acid mật (chât góp phần vào sự hình thành sỏi mật), làm tăng độ nhạy cảm insulin và làm giảm triglycerides (mỡ trong máu).

ST.

• CÔNG TY ÂU CƠ TÁI ĐÁNH GIÁ HỆ THỐNG QUẢN LÝ AN TOÀN THỰC PHẨM THEO ISO 22000:2018 (12/10/2026)
• VUI TẾT TRUNG THU 2026: TRỌN VẸN Ý NGHĨA, GẮN KẾT TÌNH THÂN (25/09/2026)
• CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ SẢN XUẤT ÂU CƠ TỔ CHỨC TẬP HUẤN NGHIỆP VỤ PCCC VÀ CNCH NĂM 2026 (21/09/2026)
• CÔNG TY ÂU CƠ TRANG BỊ MÁY ĐÓNG TÚI 2 LINE (07/09/2026)
• ÂU CƠ BẢO TRÌ HỆ THỐNG NƯỚC RO ĐỊNH KỲ, ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG NGUỒN NƯỚC SẢN XUẤT (07/09/2026)
• ÂU CƠ VƯƠN XA: ĐỒNG HÀNH CÙNG TƯƠNG LAI CỦA CÁN BỘ NHÂN VIÊN (27/08/2026)
• CÔNG TY ÂU CƠ CHÚC MỪNG NGÀY TRUYỀN THỐNG NGÀNH TÀI CHÍNH ( 28/8/1945 – 28/8/2026) (27/08/2026)
• CÔNG TY CỔ PHẦN GHIPHA THĂM VÀ LÀM VIỆC TẠI NHÀ MÁY ÂU CƠ (27/08/2026)
• ÂU CƠ THĂM VÀ LÀM VIỆC TẠI NHÀ MÁY GREEN DELIGHT (20/08/2026)
• ÂU CƠ CHÚC MỪNG ANSHA KHAI TRƯƠNG VĂN PHÒNG MỚI (17/08/2026)