Cây diếp cá (cây lá giấp, rau giấp cá) có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm, lợi niệu.
Tên khoa học của cây diếp cá:
Houttuynia cordata Thunb.
Họ Lá Giấp (Saururaaceae)
Tên khác của cây diếp cá:
Cây lá giấp - Rau giấp cá - Rau diếp tanh - Ngư tinh thảo (TQ) - Râu trầu (H'Mông) - Chờ mờ mía (Dao) - Co vầy mèo (Thái)
Bộ phận dùng của rau giấp cá:
Cả cây (trừ rễ) tươi hay đã chế biến khô (Herba Houttuyniae cordatae).
Mô tả cây rau giấp cá:
Cây diếp cá thuộc thảo, nhỏ, thân mọc đứng cao 20-40cm, sống lâu năm ưa chỗ ẩm, có thân rễ mọc ngầm dưới đất. Lá mọc cách, hình tim, đầu lá hơi nhịn, phiến lá gần giống lá trầu không, dài 4 - 8 cm, rộng 2,5 - 6cm, khi vò có mùi tanh tanh, nhai chua chua.
Hoa nhỏ mầu vàng nhạt, mọc thành bông, bao bởi 4 lá bắc màu trắng, quả nang mở ở đỉnh, hạt hình trái, xoan, nhẵn.
Rau diếp cá được trồng khắp nơi làm rau ăn.
Thành phần hóa học của cây giấp cá:
Trong cây diếp cá có tinh dầu, một alcaloid gọi là cordalin, trong tinh dầu có methylnonylceton (gây mùi tanh), chất myrcen, acid caprinic, và laurylaldehyd.
Lá chứa quercitrin mà không chứa isoquercitrin.
Hoa và quả lại chứa isoquercitrin mà không chứa quercitrin.
Công dụng của rau giấp cá:
Theo Đông y, diếp cá vị cay, tính lạnh có hơi độc, vào kinh Phế.
Có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm, lợi niệu.
Ngoài ra diếp cá có tác dụng kháng sinh rất rõ rệt, nhất là đối với trực khuẩn mủ xanh mà các kháng sinh thông thường (Gentamycin...) không có hiệu lực.
Dùng chữa các chứng bệnh viêm mủ màng phổi (phế ung), đờm nhiệt nhiều, ho khạc ra đờm vàng, hôi có khi lẫn máu mủ, lao phổi, ho gà, ho ra máu, chữa tả ly do thấp nhiệt trĩ, đi đại tiện ra máu, lòi rom, táo bón, loét dạ dày, nhiễm khuẩn đường ruột, viêm thận, uống sau phẫu thuật phòng và chữa bội nhiễm các loại khuẩn yếm khí.
Liều dùng của rau diếp cá:
15-30g (khô) Không đun lâu, nên hãm thì hơn.
Dùng tươi có thể lên 80-100g.
Dùng ngoài da: tùy ý. Đắp chỗ viêm tấy, apxe, nhọt, hoặc tắm chữa rôm, sảy, đắp chỗ bị trĩ.
