Bạch chỉ vị cay, tính ấm, vào 3 kinh phế, vị và đại tràng. Bạch chỉ có tác dụng trừ phong hàn, ra mồ hôi, lưu thông máu, tiêu mủ, lên da non.
Tên khoa học:
Angelica dahurica (Fisch.) Benth. et Hook (Hàng bạch chỉ) hoặc Angelica anomala Ave-Lall. (Xuyên bạch chỉ), họ Cần (Apiaceae)
Tên khác:
Dahurian Angelica Root (Anh)
Bộ phận dùng của cây Bạch chỉ:
Rễ phơi gay sấy khô của cây Hàng bạch chỉ (Angelica dahurica (Fisch.) Benth. et Hook.) hoặc cây Xuyên bạch chỉ (Angelica anomala Ave-Lall.), họ Cần (Apiaceae).
Cây Bạch chỉ có trồng ở nước ta. Dược liệu phải nhập một phần.
Mô tả:
Cây cỏ sống lâu năm, cao 0,5-1m hay hơn, thân hình trụ, rỗng, không phân nhánh. Lá to, có cuống, phần dưới phát triển thành bẹ ôm lấy thân, phiến lá xẻ 2-3 lần lông chim, mép khía răng, có lông ở gân lá mặt trên. Cụm hoa tán kép, mọc ở ngọn, hoa nhỏ màu trắng. Quả bế, dẹt, toàn cây có mùi thơm.
Thành phần hoá học chính:
Cây bạch chỉ có mùi thơm. Trong cây có tinh dầu, nhựa 1%, angelicotoxin 0,43%, byak angelicin, acid angelic, phellandren, dẫn chất furocoumarin. Các dẫn chất coumarin đã biết là isoimperatorin, imperatorin, bergapten, phellopterin, oxypeucedanin, xanthotoxin..
Công dụng của cây Bạch chỉ:
- Theo Đông y, bạch chỉ vị cay, tính ấm, vào 3 kinh phế, vị và đại tràng. Có tác dụng trừ phong hàn, ra mồ hôi, lưu thông máu, tiêu mủ, lên da non.
- Làm thuốc giảm đau, nhức đầu phía trán, chữa cảm, đau răng, ngạt mũi, viêm mũi chảy nước hôi, khí hư, phong thấp, đau do viêm dây thần kinh.
Cách dùng, liều lượng:
Ngày 4-12g dưới dạng thuốc sắc hay hoàn tán.
Ghi chú:
Bạch chỉ nam là rễ củ của cây Bạch chỉ nam (Milletia pulchra Kurz.), họ Đậu (Fabaceae). Cây mọc hoang tại các vùng núi nước ta, dùng để trị cam trẻ em (uống), chữa lở sơn, cầm máu, lên da non (dùng ngoài).