Nhân dân dùng vỏ cây dền sắc uống chữa kinh nguyệt không đều, thiếu máu, lá cây dềnsắc uống chữa đau nhức tê thấp. Miền Nam, Liên khu V dùng vỏ cây dền tán bột hoặc ngâm rượu chữa sốt rét và làm thuốc bổ.

Tên khoa học của cây dền:

Xylopia vielana Pierre.

Thuộc họ Na Anonaceae

Tên khác của cây dền:

Cây sai (Hà Bắc-Sơn Động), cây thối ruột, mảy sẳn săn (Thổ).

Bộ phận dùng: lá và vỏ.

Mô tả cây dền:

Dền là một cây to, cao tớí 20m hay hơn. Tùy cây bị tiêu hủy ngay khi cây còn non* do đó có tên cây thối ruột. Toàn thân có lớp vỏ màu đỏ nâu tím, rất dễ bóc, có thể bóc một lần vỏ từ ngọn đến gốc. Lá mọc so le, hình trứng dài, đầu nhọn hay hơi tù, phía cuống tròn, dài 8-10cm, rống 3-4cm, cuống ngắn 5-6mm. Hoa mọc ở kẽ lá đơn độc hay thành đôi (ít hơn). Đài 3 đính ở phía dưới thành hình chén nông. Tràng 6, hơi mẫm, màu vàng nhạt, mùi thơm. Quả kẹp hình tán, gồm nhiều phần quả hình trụ có cuông dài 2-2,5cm, phần quả dài 22-35mm, rộng lOmm, vỏ ngoài đỏ nâu chứa 2-5 hạt» giữa những hạt hơi thắt lại. Mùa hoa tháng 5-6, mùa quả tháng 6-7.

Cây dền mọc phổ biến ở nhiều tỉnh nước ta, miền Nam thường gọi dền (Khu V cũ, Nghệ An, Hà Tĩnh) hay sai (Hà Bắc). Nhân dân thường dùng lá hay vỏ làm thuốc. Vỏ dền bóc trên những cây còn sống. Đem về phơi hay sấy khô.

Thành phần hóa học của cây dền:

Chưa thấy tài liệu nghiên cứu. Sơ bộ thấy có ancaloit, tanin, chất màu.

Công dụng và liều dùng của cây dền:

Nhân dân dùng vỏ cây sắc uống chữa kinh nguyệt không đều, thiếu máu, lá cây sắc uống chữa đau nhức tê thấp.

Miền Nam, Liên khu V dùng vỏ cây dền tán bột hoặc ngâm rượu chữa sốt rét và làm thuốc bổ.

Liều dùng:

Ngày dùng 5-10g vỏ dưới dạng bột, thuốc viên, rượu thuốc.