Ngoài công dụng làm thức ăn bổ và mát, mă thầy được dùng làm thuốc chữa bệnh tiêu khát (đường tiện), bệnh về gan (vàng da), trường hợp nhiệt (lỵ ra máu, đại tiện táo bón, mắt sưng đỏ).
Tên khoa học:
Heleocharis plantaginea R. Br.
Thuộc họ Cói Cyperaceae
Tên khác:
Bộ phận dùng:
- Vỏ thân, thân và lá
Dạng sống và sinh thái:
Cây có củ to, mọc dưới nước. Thân không có lá, tròn dài, gần như chia đốt, ngoài măt có khía dọc, phía trong có nhiều vách ngang. Lá được thay thế bởi những bẹ hình trụ. Cụm hoa chỉ gồm có một bông nhỏ màu vàng nâu ở ngọn.
Theo Merrill thì loài mã thầy Heleocharis tuberosa (Roxb.) Schult, cũng chỉ là một dạng đã được tuyển chọn và đưa vào trồng trọt của loài Heleocharis plantaginea. Dạng trồng này rất ít khi ra hoa.
Cây mã thầy được nhân dân những vùng núi cao lạnh gần biên giới Việt Nam-Trung Quốc trồng để lấy củ ăn.
Thành phần hóa học:
- Củ mà thầy chứa tới 77% hydrat cacbon (gồm tinh bột và đường với số lượng bằng nhau), 8% protein (theo Hooper), nhưng có tác giả lại phân tích thấy trong mã thầy có 60% tinh bột và 1% protein và một ít đường (theo Hemmi).
Năm 1945, Chen và cộng sự (An antibiotic substance in the Chinese Water Chesnut Helưocharis tuberosa-Nature 156: 234-Anh) đã nghiên cứu thấy dịch ép của củ mã thầy có tác dụng ức chế đối vi với trùng Staphyllococ và vi trùng Coli.
Công dụng và cách dùng:
Ngoài công dụng làm thức ăn bổ và mát, mă thầy được dùng làm thuốc chữa bệnh tiêu khát (đường tiện), bệnh về gan (vàng da), trường hợp nhiệt (lỵ ra máu, đại tiện táo bón, mắt sưng đỏ).
Liều dùng:
Ngày dùng 10-20g dưới dạng thuốc sắc.
