Tỏi đỏ được dùng làm thuốc bổ máu, chữ mệt mỏi, tiêu độc dùng dưới dạng rượu, nước sắc hay chế thành viên.

Tên khoa học:

Eleutherine subaphylla Gagnep, họ La dơn Iridaceae.

 Tên khác: 

Tỏi lào, sâm cau, sâm đại hành, hành lào (Hòa Bình), tỏi mọi, kiệu đỏ, co nhọt (Lào).

Bộ phận dùng:

Người ta dùng củ tươi, hay phơi hoặc sấy khô của cây tỏi đỏ làm thuốc với tên khoa học Bul­bus Eleutherinis subaphyllae.

Dạng sống và sinh thái:

- Tỏị đỏ là một loại cỏ sống lâu năm, cao từ 30- 60cm, dò (củ) hình trứng dài 4-5cm, đường kính 2-3cm giống như củ hành nhưng dài hơn, ngoài phủ vảy màu đỏ nâu, phía trong màu nâu hồng đến đỏ nâu. Lá hình mác, gân lá song song, chạy dọc, trông giống như lá cau non, củ lại có tác dụng bổ cho nên có tên sâm cau (lá như lá cau, bổ như sâm); lá có thể dài 40-50cm, rộng 3-5cm. Từ củ mọc lên một cán mang hoa dài 30-40cm, trên cán có một lá dài 15-25cm, hoa mọc thành chùm 3 lá đài, 3 cánh tràng màu trắng hay vàng nhạt. 3 nhị màu vàng. Bầu hình trứng, 3 cạnh 3ngăn dài lmm, vòi dài 2,5mm, trên xẻ thành 3 trông như 3 mũi dùi.  

- Tỏi đỏ mọc hoang và được trồng lấy củ (dò) làm thuốc tại nhiều nơi như Hà Tây, Hòa Bình, Nghĩa Lộ, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Nam, Đà Nẵng. Hà Nội.

Thành phần hóa học:

- Dựa theo thành phần hóa học đã được nghiên cứu của cây Eỉeutherine bulbosa Mill. Lê Văn Hồng và Nguyễn Văn Đàn (1973. Thông báo dược liệu 18) đã tiến hành nghiên cứu củ tỏi đi đã chiết và xác định được 4 chất là eleutherin; C₁₆H₁₆0₄ độ chảy 175°, izoeleutheril

C_l6H₁₆0₄ độ chảy 177°, eleutherola C₁₄H_l20₄ độ chảy 202-203° và một chất chưa xác định được đặt tên là Ex. sắc ký lớp mỏng cùa dịch chiết còn cho biết có 16 vết trong đó 9 vết màu vàng đâm nhạt khác nhau, 6 vết phát quang lơ và một vết màu hồng nhạt. Cả 3 hoạt chất đều có tác dụng kháng sinh đối với chủng Staphyllococ-cus aureus.

Công dụng và cách dùng:

Tỏi đỏ được dùng làm thuốc bổ máu, chữ mệt mỏi, tiêu độc dùng dưới dạng rượu, nước sắc hay chế thành viên.

Liều dùng:

Ngày uống 4 đến 12g tỏi lào khô hay 12-30 tỏi lào tươi.