Bưởi bung là một vị thuốc được dùng trong nhân dân làm thuốc giúp sự tiêu hóa, phục hồi sức khỏe của phụ nữ sau khi sinh nở, dùng ngoài phối hợp với một số vị thuốc khác làm thuốc sát trùng lên da.
Tên khoa học:
Glycosmis pentaphylla Corr. (Glycosmis cochinchinensis (Lour.) Pierre ), họ Cam Rutaceae.
Tên khác:
Cây cơm rượu, cát bối, co dọng dạnh (Thái).
Bộ phận dùng:
Cả cây.
Dạng sống và sinh thái:
- Cây nhỏ, cao l-3m, có thể cao tới 6m, cành đỏ nhạt, nứt nẻ. Lá kép gồm từ 3 đến 7 lá chét, ít khi có một, dài từ 6-6 cm, rộng từ 2 đến 5cm, mép nguyên, hoặc hơi răng cưa. Hoa trắng hay trắng xanh nhạt, mọc thành chùm tán ờ đầu cành hay kẽ lá phía ngọn cây. Quả hình cầu, như quả quất, khi chín có màu hồng. Mùa hoa quả: Tháng 11-3.
- Cây bưởi bung mọc hoang dại ở khắp nơi trong nước la, ở những nơi bờ rào, đất hoang hay rừng núi.
Thành phần hóa học:
- Trong cành và lá có chứa tinh dầu, mùi thơm dễ chịu. Gần đây người ta đã phân tích thấy trong bưởi bung có các ancaloit mang tên dictamin C12H9O2N độ chảy 132°, skimmiamin C14H13O4N độ chảy175°, kokusaginin C14H13O4N độ chảy168°, noracromyxin C19H17O3N độ chảy 198-200°, arborin C16H14O2N độ chảy 150-152°, arhorinin độ chảy 175°, glycotiu C9H8ON độ chảy 145-147°, glycosminin C15H12ON độ chảy 249°. Ngoài ra còn chất glycosmin là chất veratroylsalixin C22H28O12 có trong lá non và nụ hoa với hàm lượng 0,2%. Cấu trúc của những chất đó rất gần nhau và đã được xác định như sau: Mới đây từ bưởi bung người ta còn chiết được một chất glycozolin, dẫn chất từ carbazol.
Công dụng và cách dùng:
Bưởi bung là một vị thuốc được dùng trong nhân dân làm thuốc giúp sự tiêu hóa, phục hồi sức khỏe của phụ nữ sau khi sinh nở, dùng ngoài phối hợp với một số vị thuốc khác làm thuốc sát trùng lên da.
Liều dùng:
Uống trong ngày, dùng 6 đến 16g lá khô, dưới dạng thuốc sắc.
