Bán hạ có tác dụng tiêu đờm, táo thấp, chống nôn, chữa ho, tiêu viêm, đưa hơi đi xuống. Bán hạ dùng chữa nôn mửa của phụ nữ có thai (cần phải thận trọng) hoặc do viêm dạ dày mạn tính, ho hen đờm xuyễn, nhức đầu, tức ngực, trúng phong.
Tên khoa học của bán hạ:
Pinellia ternata (Thunb) Breiten P.tuberifera Tenore -
họ Ráy (Araceae)
Tên khác:
Thủy ngọc- Dương nhãn- Bán hạ bắc
Bộ phận dùng của cây bán hạ:
Thân rễ của cây bán hạ (Rhizoma Pinelliae) đã chế biến khô.
Mô tả:
Cây bán hạ Trung Quốc là một cây cỏ sống lâu năm, thân - rễ hình cầu nhỏ, đường kính 1-2cm, có bột trắng, có nhiều rễ con tua. Lá mọc từ gốc, cuống dài 6-20cm, cây có 1-2 lá, vừa đơn vừa kép, thường chia làm 3 lá chét, lá chét ở giữa to hơn, lá màu xanh lục bóng. Hoa là một bông mo, nở vào khoảng tháng 5-6, mọc từ gốc lên ở những cây được 2-3 năm, cuống dài độ 30cm, hoa màu vàng lục hoặc phớt tím. Quả mọng nhỏ hình trứng.
Thành phần hóa học của bán hạ:
Trong bán hạ Trung Quốc có chứa alcaloid, một ít tinh dầu là hợp chất của acid palmitic và sterol làm cho có vị cay tê. Ngoài ra còn có các chất béo, tinh bột, chất nhày, calci carbonat dưới dạng tinh thể hình kim.
Công dụng của bán hạ:
Theo Đông y, bán hạ vị cay, tính cấm, có độc, vào hai kinh Tỳ, Vỵ.
Bán hạ có tác dụng tiêu đờm, táo thấp, chống nôn, chữa ho, tiêu viêm, đưa hơi đi xuống.
Bán hạ dùng chữa nôn mửa của phụ nữ có thai (cần phải thận trọng) hoặc do viêm dạ dày mạn tính, ho hen đờm xuyễn, nhức đầu, tức ngực, trúng phong.
Bán hạ còn dùng ngoài da đắp để tiêu tan những chỗ sưng đau, ung nhọt, áp xe vú, hậu bối: Lấy bán hạ nghiền nhỏ, trộng với lòng trắng trứng gà, bôi lên chỗ đau.
Liều dùng:
3-10g, sắc uống.
Trước khi dùng phải chế biến cho gần hết ngứa. Có nhiều quy trình khác nhau, phụ liệu thường là nước vo gạo, nước vôi trong, gừng, cam thảo….
