Tên khoa học: Cyperus rotundus L., họ Cói (Cyperaceae)

Tên khác: Có cú – Cỏ gấu – Sa thảo

Bộ phận dùng: Thân – Rễ (thường vẫn quen gọi là củ) đã chế biến khô của cây cỏ gấu (Rhizoma Cyperi)

Mô tả cây: Cây cỏ gấu là một cây cỏ sống lâu năm, cao 20 – 60cm, thân rễ phát triển thành củ. Lá nhỏ hẹp, ở giữa lưng có gân nổi lên, cứng và bóng, phần dưới lá ôm lấy thân cây. Trên ngọn thân mọc từ 3 đến 8 hoa tự hoa tháng 6-7. Quả 3 cạnh màu xám. Loài cỏ gấu mọc ven biển củ to và thơm hơn thường gọi là Hải hương phụ.

Cây cỏ gấu mọc hoang khắp nơi trong nước ta.

Thành phần hóa học: Củ hương phụ có khoảng 1% tinh dầu, trong đó thành phần chủ yếu là cyperen,  các acid béo, phytosterol. Ngoài ra còn chứa nhiều tinh bột, một số chất alcaloid, flavonoid.

Công dụng: Theo Đông y, hương phụ vị cay, hơi đắng, hơi ngọt, tính bình, vào 2 kinh Can, Tam tiêu.

Có tác dụng lý khí (điều hòa khí), giải uất điều kinh, giảm đau.

Dùng chữa các chứng bệnh khí huyết không lưu thông, đau bụng tức ngực, rối loạn tiêu hóa chức năng, đầy bụng, phụ nữ kinh nguyệt không đều.

Liều dùng: 5 – 10g. Sắc uống.